Kort antwoord: er is geen landelijke regel over trakteren; elke basisschool beslist zelf en zet dat in de schoolgids of in een eigen traktatiebeleid. Bijna overal gelden dezelfde zeven afspraken: één ding per kind, klein, liefst gezond of hartig, geen of een klein cadeautje, rekening houden met allergieën, hetzelfde voor de leerkracht, en snoep gaat mee naar huis. Weet je het niet, vraag het de leerkracht vóór je iets koopt. Fruit met een sticker, een rijstwafel, popcorn of een klein blikje chips met de naam van je kind mogen op de meeste scholen; een snoepzak, een grote zak chips of een cadeautje per kind vaak niet.
In Vlaanderen staat hetzelfde in het schoolreglement en in het gezondheidsbeleid van de school; veel scholen hebben een vaste 'fruitdag' en vragen om op verjaardagen geen snoep mee te geven.
| Afspraak | Wat het voor jou betekent |
|---|---|
| Eén traktatie per kind | Geen combinatie van eten plus drinken plus cadeautje; kies één ding. Een traktatie voor 25 kinderen is dan ook 25 dingen, niet 75. |
| Klein | Een hapje, geen maaltijd. Scholen schrijven 'klein zakje', 'één stuk' of 'ter grootte van een pauzehap'. Een zakje chips van 20 tot 25 gram of een blikje van 40 gram is klein; een zak van 200 gram of een cupcake met een toren slagroom niet. |
| Liefst gezond of hartig | Fruit, groente, een rijstwafel, popcorn, kaas of een klein zakje chips passen; snoepzakken, lolly's en chocoladerepen staan bij wat niet mag. De woorden 'liefst' en 'bij voorkeur' betekenen: het mag wel, maar de school vraagt het niet te doen. |
| Geen of een klein cadeautje | Steeds meer scholen vragen om geen speelgoed uit te delen, omdat het een wedstrijd tussen ouders werd en omdat het veel afval geeft. Een potlood, een stuiterbal of bellenblaas valt meestal nog onder 'klein'. |
| Rekening houden met allergieën | De school meldt of er een kind met een allergie in de klas zit, of vraagt je het zelf te checken. Voorverpakt met etiket maakt dat makkelijk; zie traktatie bij allergie. |
| Voor de leerkrachten hetzelfde | De juf of meester krijgt dezelfde traktatie als de kinderen, geen aparte doos bonbons. Reken op 1 tot 3 extra; op kleuterscholen gaan kinderen vaak de klassen rond en zijn het er 4 tot 10. |
| Snoep gaat mee naar huis | Op scholen die geen snoep in de klas willen, deelt de leerkracht een snoeptraktatie wel uit, maar gaat hij in de tas. Je kind ziet zijn traktatie dan niet opgegeten worden; voor de meeste jarigen is dat de helft van de lol. |
Veel scholen voegen een achtste regel toe: een niet-eetbare traktatie is welkom. En een kleine groep schaft trakteren helemaal af en zet de jarige op een andere manier in het zonnetje (zie punt 3).
| Beleid | Hoe je het herkent | Wat je meeneemt |
|---|---|---|
| Geen regels op papier | De schoolgids zegt alleen 'je mag trakteren' of noemt het niet | Gebruik de zeven afspraken hierboven als richtlijn; klein en één ding valt nergens verkeerd |
| 'Liefst gezond' (de meeste scholen) | 'Wij vragen om een gezonde, kleine traktatie'; snoep wordt afgeraden, niet verboden | Fruit, hartig of een klein voorverpakt zakje; een blikje chips van 40 gram met naam zit op de grens en mag meestal, snoepzakken niet |
| Streng gezond (Gezonde School, JOGG-gemeente) | 'Alleen fruit, groente of niet-eetbaar'; soms een lijst met voorbeelden | Fruit met een sticker, groente in een bakje, of een niet-eetbare traktatie; chips en koek vallen af |
| Traktatievrij | 'Op onze school wordt niet getrakteerd'; de jarige krijgt een kroon, een lied en mag iets kiezen | Niets. Ook geen gezonde traktatie en geen cadeautje; dat is juist het idee |
De tweede soort is veruit de grootste groep. Daar gaat het meestal goed met iets hartigs of fruit; de traktaties die daar sneuvelen zijn de snoepzak, de cupcake met een berg glazuur en het speelgoed per kind. Hoe de regels op de kinderopvang en de BSO werken, staat in traktatie kinderopvang.
Hoe de meeste scholen met een 'liefst gezond'-beleid reageren. Jullie school kan afwijken; bij twijfel vraag je het.
| Traktatie | Meestal | Waarom |
|---|---|---|
| Mandarijn, appel, banaan met een sticker | ja | Fruit is de traktatie die elk beleid noemt |
| Snackkomkommer, snoeptomaatjes, worteltjes in een bakje | ja | Groente; tomaatjes voor kleuters halveren |
| Rijstwafel, soepstengel, popcorn | ja | Klein en hartig; let bij popcorn op gezoete varianten |
| Klein zakje chips (20 tot 25 gram) of blikje van 40 gram | meestal | Klein en voorverpakt met etiket; valt af op scholen met een streng gezond-beleid |
| Kaasblokjes, worst, een gekookt eitje | ja | Hartig; op warme dagen gekoeld aanleveren |
| Rozijnendoosje | ja | Staat in bijna elk beleid als voorbeeld; wel plakkerig voor tanden |
| Cupcake, muffin, plak cake | soms | Mag als hij klein is; met een berg glazuur en een topper is het snoep |
| Snoepzak, lolly, chocoladereep | vaak niet | Precies wat 'liefst gezond' wil vermijden; gaat mee naar huis |
| Grote zak chips voor de hele klas | nee | Te groot en niet per kind; scholen noemen dit letterlijk bij wat niet mag |
| Pakje drinken | soms | Water of melk mag meestal; limonade en sap met suiker vaak niet |
| IJsje | zelden | Vraagt een vriezer op school; alleen na overleg |
| Speelgoedje per kind | soms | Klein (potlood, stuiterbal, bellenblaas) mag vaak; groter speelgoed niet |
| Zelfgebakken | meestal | Mag, maar zonder etiket is het lastig bij allergieën; zeg wat erin zit |
Kosten bij benadering, voor 25 kinderen plus de leerkracht, zonder verzendkosten.
| Traktatie | Kosten 25 kinderen | Werk |
|---|---|---|
| Mandarijn met een naamsticker of een getekend gezichtje | ongeveer 7 euro | 15 minuten |
| Snackkomkommer met een vlaggetje met de naam | ongeveer 9 euro | 20 minuten |
| Rijstwafel in een zakje met een sticker | ongeveer 8 euro | 20 minuten |
| Rozijnendoosje in cadeaupapier met lintje | ongeveer 10 euro | 25 minuten |
| Zakje popcorn uit een grote zak, naturel | ongeveer 10 euro | 20 minuten |
| Soepstengels in een glazen zakje met een strik | ongeveer 10 euro | 20 minuten |
| Kaasblokjes en een druif op een prikker | ongeveer 12 euro | 30 minuten, 's ochtends |
| Potlood met een naamsticker | ongeveer 10 euro | 15 minuten |
| Bellenblaas met een label | ongeveer 15 euro | 15 minuten |
| Stuiterbal in een zakje | ongeveer 12 euro | 15 minuten |
| Blikje chips van 40 gram met eigen wikkel met naam | ongeveer 30 euro, plus printpapier | 20 minuten printen en wikkelen |
| Fruitspies met drie stukken fruit | ongeveer 20 euro | 45 minuten, 's ochtends |
Meer onder de 10 euro staat in goedkope traktatie, hartige ideeën in hartige traktatie en traktaties zonder toegevoegde suiker in traktatie zonder suiker. Of chips op jullie school mag, en hoe je dat klein houdt, staat in mag chips op school.
Het bezwaar van veel kinderen tegen een gezonde traktatie is niet de smaak maar de saaiheid: een mandarijn is een mandarijn. Een naam erop helpt. Een blikje chips van 40 gram met een wikkel met de naam van de jarige is klein, voorverpakt, hartig en één ding per kind; het past op de meeste scholen met een 'liefst gezond'-beleid. Typ de naam en leeftijd in de wikkelmaker, kies een van de achttien werelden en download de PDF. Twee wikkels en twee dekselstickers per A4. Print op 100 procent, knip, plak en wikkel om de blikjes.
De wikkel past op standaard chipsblikjes van 40 gram, waaronder de Pringles-blikjes van 40 gram en huismerkvarianten. Pringles en andere merken zijn niet betrokken bij Wikkel & Klaar. Tijdens de start is downloaden gratis.
In de schoolgids, meestal onder 'verjaardagen' of 'trakteren', op de website van de school onder praktische zaken, of als apart protocol 'traktatiebeleid' of 'gezond trakteren'. Staat er niets, vraag dan de leerkracht of de klassenouder: elke school beslist zelf, er is geen landelijke regel. In Nederland heeft de oudergeleding van de medezeggenschapsraad instemmingsrecht op de schoolgids, dus ouders hebben over die tekst meegepraat.
Ja. Een school mag regels stellen over wat er in de klas gegeten wordt en mag trakteren helemaal afschaffen. Een leerkracht die een traktatie met snoep niet uitdeelt maar meegeeft naar huis, volgt meestal gewoon het beleid van de school. Ben je het er niet mee eens, dan is de medezeggenschapsraad de plek om het beleid te bespreken, niet de klas op de dag zelf.
Zeven afspraken komen bijna overal terug: één traktatie per kind, klein, liefst gezond of hartig in plaats van snoep, geen of alleen een klein cadeautje, rekening houden met allergieën, voor de leerkrachten hetzelfde als voor de kinderen, en snoep gaat mee naar huis in plaats van dat het in de klas wordt opgegeten. Steeds meer scholen voegen toe dat een niet-eetbare traktatie welkom is.
Op de meeste scholen wel, als het klein is: een zakje van 20 tot 25 gram of een blikje van 40 gram, één per kind. Scholen die 'liefst gezond' vragen, zetten een klein zakje chips vaak bij wat mag en een grote zak of een snoepzak bij wat niet mag. Op scholen met een streng gezond-beleid (alleen fruit, groente of niet-eetbaar) valt chips af. Kijk in de schoolgids of vraag het de leerkracht.
Gezonde School is het landelijke programma van het RIVM en de GGD'en waarmee scholen een themacertificaat kunnen halen, bijvoorbeeld voor voeding. Een school met het certificaat Voeding heeft afspraken op papier over eten en drinken op school, en trakteren hoort daarbij. In de praktijk betekent het: klein, één ding, liefst fruit, groente of hartig, en geen snoepzakken. Welke traktaties precies mogen, verschilt per school.
Kies iets hartigs of fruit, of iets dat je niet opeet. Bijna overal mogen: een mandarijn of een appel met een sticker, snackkomkommers of snoeptomaatjes in een bakje, een rijstwafel, een rozijnendoosje, popcorn, soepstengels, kaasblokjes met een druif, een blikje chips van 40 gram met de naam van je kind erop, of een niet-eetbare traktatie zoals een potlood, bellenblaas of een stuiterbal. Voor 25 kinderen kost dat 7 tot 30 euro.
Meer lezen? Mag chips op school over het blikje en de schoolgids. Traktatie mee naar huis over scholen die de traktatie in de tas meegeven en wat dan werkt. Traktatie zonder suiker en hartige traktatie voor scholen die om gezond vragen. Traktatie bij allergie over gluten, noten en melk. Traktatie kinderopvang voor de regels op de opvang en de BSO. Goedkope traktatie onder de 10 euro. De complete gids over blikjes, papier en kosten.
Zelf maken? Ga naar de wikkelmaker, of kies direct ruimtekat, dino, axolotl of voetbal.