Wikkel & Klaar Naar de wikkelmaker

Traktatie zonder suiker: wat geef je wel?

Hoeveel suiker een kind per dag mag, wat er in snoep, sap en fruit zit, waarom scholen erom vragen, twaalf traktaties zonder toegevoegde suiker met kosten voor 25 kinderen, valkuilen en allergenen. Bijgewerkt september 2026.

1. Hoeveel suiker mag een kind per dag?

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) adviseert sinds 2015 om minder dan 10 procent van de dagelijkse energie uit vrije suikers te halen, en liefst minder dan 5 procent. Vrije suikers zijn de suiker die een fabrikant of jijzelf toevoegt, plus honing, siroop en de suiker in vruchtensap. De suiker die van nature in een heel stuk fruit of in melk zit, telt niet mee.

Een kind van 4 tot 8 jaar gebruikt ongeveer 1.400 tot 1.600 kilocalorieën per dag. Tien procent daarvan is 35 tot 40 gram suiker, ongeveer negen suikerklontjes. Vijf procent is 18 tot 20 gram. Dat is snel vol: een pakje appelsap bij de lunch en een koekje na school, en de dag zit erop voordat de traktatie er is.

Tandartsen kijken naar iets anders: niet alleen hoeveel suiker, maar hoe vaak. Het Ivoren Kruis adviseert hoogstens zeven eet- en drinkmomenten per dag, drie maaltijden en hoogstens vier keer iets tussendoor. Elk moment met suiker of zuur is een aanval op het glazuur, en een lolly die een half uur meegaat is er één lange. Daarom vragen scholen soms niet om "gezond", maar om "klein en in één keer op".

2. Wat zit er in een gewone traktatie?

Bij benadering, per portie zoals die in een traktatiezakje gaat. De cijfers verschillen per merk; kijk op het etiket bij "waarvan suikers".

3. Waarom scholen en opvang erom vragen

Veel basisscholen zetten in de schoolgids een traktatiebeleid: klein, liefst gezond, geen grote zakken snoep, soms geen eten in de klas maar mee naar huis. Scholen met het themacertificaat Voeding van Gezonde School maken zulke afspraken en stimuleren kleine of gezonde traktaties. Het Voedingscentrum zegt het zo: een traktatie is een extraatje, houd hem klein, het gaat om het feestje en niet om het eten. De medezeggenschapsraad stemt met het beleid in; het is dus een schoolafspraak, geen wet. Lees ook wat scholen zeggen over chips.

Op de kinderopvang is de regel meestal strenger. Veel organisaties volgen het voedingsadvies van het Voedingscentrum voor de opvang en geven zelf geen snoep of koek. Een traktatie gaat er vaak in de tas mee naar huis, zodat ouders zelf beslissen. Kies daarom iets verpakts en afgeslotens.

De reden is niet alleen gewicht en tanden. Een klas van 25 kinderen heeft 25 verjaardagen, plus de juf, Sinterklaas, kerst en de laatste schooldag: dat zijn ruim 30 traktaties per jaar. Met een zakje snoep per keer is dat 300 gram suiker extra, bovenop wat er thuis al is.

4. Twaalf traktaties zonder toegevoegde suiker, met kosten

Kosten voor 25 kinderen, bij benadering, supermarktprijzen september 2026. Alles zonder toegevoegde suiker; bij fruit zit de suiker in het hele fruit.

Wat het feestelijk maakt is niet de suiker, maar de naam en het thema. Een mandarijn met een gezichtje, een zakje met een naamsticker of een blikje met de naam van je kind erop: kinderen onthouden dat het van Sem was, niet wat erin zat. Meer hartige ideeën staan in de gids over hartige traktaties.

5. Zes valkuilen bij "zonder suiker"

• Vruchtensap en smoothies. "100 procent fruit" klinkt goed, maar geperst of gepureerd fruit telt als vrije suiker. Een pakje sap van 200 milliliter bevat ongeveer 20 gram. Water of een mandarijn is beter.
• Knijpfruit en fruitrepen. Vaak "zonder toegevoegde suiker", maar met fruitconcentraat of gepureerd fruit; een knijpzakje van 90 gram komt op 10 tot 12 gram suiker en kleeft aan de tanden.
• Gedroogd fruit. Rozijnen, dadels en abrikozen zijn geconcentreerd fruit: een doosje rozijnen van 15 gram bevat ongeveer 9 gram suiker en blijft tussen de kiezen zitten. Vers fruit is voor tanden beter.
• Honing, agavesiroop en kokosbloesemsuiker. Klinkt natuurlijk, is voor het lichaam gewoon suiker. Honing bovendien niet onder 1 jaar.
• Suikervrij snoep. Gezoet met zoetstoffen zoals sorbitol, maltitol of xylitol. Beter voor de tanden, maar vanaf een paar stuks laxerend bij kinderen, en het leert kinderen dat zoet de norm is. Niet voor een hele klas.
• "Gezond" in de naam. Ontbijtkoek, eierkoek, krentenbol, mueslireep en yoghurtdrank hebben allemaal een gezond imago en allemaal 5 tot 15 gram suiker per stuk. Kijk op het etiket bij "waarvan suikers".

6. Veiligheid en allergenen

Bij kleuters van 4 en 5 jaar en op de opvang gelden dezelfde regels als thuis: hele druiven, cherrytomaatjes, olijven, noten en harde snoepjes zijn een verstikkingsrisico tot ongeveer 4 jaar. Snijd rond fruit in de lengte door, laat noten weg en kies zacht fruit of iets wat smelt. Popcorn ook niet onder 4 jaar. Lees meer in de gids voor de eerste schooltraktatie.

Allergenen bij de ideeën hierboven: kaas, mozzarella en hüttenkäse bevatten melk; crackers bevatten tarwe; hummus bevat sesam; een gekookt ei bevat ei. Fruit, groente, popcorn, rijstwafel naturel en naturel chips zijn vrij van de veertien wettelijke allergenen, al kan chips met smaak melkpoeder bevatten. Vraag de leerkracht een week van tevoren wie wat niet mag; een verpakte traktatie met een etiket is dan het makkelijkst.

7. Een blikje chips met de naam erop: 0 gram suiker

Een traktatie zonder suiker hoeft niet saai te zijn. Een klein blikje naturel chips van 40 gram bevat 0 tot 1 gram suiker, ongeveer 200 kilocalorieën en een halve gram zout: een portie, geen dagelijks tussendoortje, maar voor een verjaardag een eerlijke ruil tegen een zakje snoep. Bij Wikkel & Klaar maak je er een persoonlijke traktatie van: een wikkel met de naam en leeftijd van je kind in een eigen wereld, als PDF die je direct print.

Zo werkt het: typ de naam, kies een thema zoals otter, dino, regenboog of knuffels, download de PDF en print dertien vellen voor een klas van 25. Wikkelen duurt een kwartier. Het blikje blijft dicht, dus het mag ook mee naar huis als de school niet in de klas laat eten. De wikkel past op standaard chipsblikjes van 40 gram, waaronder de Pringles-blikjes van 40 gram en huismerkvarianten. Pringles en andere merken zijn niet betrokken bij Wikkel & Klaar. Tijdens de start is downloaden gratis.

8. Veelgestelde vragen

Hoeveel suiker mag een kind per dag?

De Wereldgezondheidsorganisatie adviseert sinds 2015 hoogstens 10 procent van de energie uit vrije suikers, en liever minder dan 5 procent. Een kind van 4 tot 8 jaar gebruikt ongeveer 1.400 tot 1.600 kilocalorieën per dag. Tien procent is dan 35 tot 40 gram suiker per dag, ongeveer negen klontjes; vijf procent is 18 tot 20 gram. Een zakje snoep en een pakje sap zitten samen al op 30 gram. Vrije suikers zijn toegevoegde suiker, honing, siroop en de suiker in vruchtensap; de suiker in een heel stuk fruit telt niet mee.

Is fruit een traktatie zonder suiker?

Fruit bevat van nature suiker, maar in een heel stuk fruit zit die suiker in de vezels verpakt en telt hij niet als vrije suiker. Een mandarijn of een fruitspies is daarom een prima traktatie zonder toegevoegde suiker. Vruchtensap, smoothies en knijpfruit zijn een ander verhaal: daar is het fruit geperst of gepureerd en telt de suiker wel mee. Een pakje appelsap van 200 milliliter bevat ongeveer 20 gram suiker, evenveel als een glas frisdrank.

Is chips een traktatie zonder suiker?

Ja. Naturel chips bevat vrijwel geen suiker: 0 tot 1 gram per 40 gram. Een blikje van 40 gram bevat wel ongeveer 200 kilocalorieën en een halve gram zout, dus het is een portie, geen tussendoortje voor elke dag. Houd het bij een klein blikje of een zakje van 25 gram, kies naturel als er kinderen met een melkallergie in de klas zitten, en kijk in de schoolgids of chips op jouw school mag.

Mag een school een traktatie zonder suiker verplichten?

Een school mag afspraken over trakteren maken en in de schoolgids zetten, meestal met instemming van de medezeggenschapsraad. Er is geen wet die suiker in traktaties verbiedt; het is schoolbeleid. Scholen met het themacertificaat Voeding van Gezonde School maken zulke afspraken en stimuleren kleine of gezonde traktaties. Houd je eraan: de leerkracht mag een traktatie die niet past mee naar huis geven in plaats van uitdelen. Bij twijfel vraag je het de klassenouder of de leerkracht een week van tevoren.

Wat is een goedkope traktatie zonder suiker voor 25 kinderen?

Een mandarijn met een gezichtje van viltstift kost 6 tot 8 euro voor 25 kinderen, een zakje zelfgepofte popcorn 5 tot 8 euro, een rijstwafel met een naamsticker 5 tot 7 euro. Komkommer met kaas op een prikker kost 10 tot 12 euro. Alles onder de 50 cent per kind, zonder toegevoegde suiker en in tien tot twintig minuten klaar. Meer prijzen per kind en bespaartips staan in goedkope traktatie.

Wat is een traktatie zonder suiker voor de kinderopvang?

Op het kinderdagverblijf gaat een traktatie vaak mee naar huis, dus kies iets dat verpakt en afgesloten is: een rijstwafel in een zakje, een mini-bakje fruit, een klein blikje chips met een wikkel met de naam erop. Vermijd bij kinderen onder de 4 jaar hele druiven, cherrytomaatjes, noten en harde stukjes; snijd fruit in de lengte door. Veel opvangorganisaties volgen het voedingsadvies van het Voedingscentrum en geven zelf geen snoep, dus een traktatie zonder suiker past daar goed bij.